اذا كان الموجود فيها بدله لفظ ما كما فى السبق و الرمايه من المسالك و شرح الارشاد للاردبيلى ره فى عبارة الآتية و فى بعض كلمات المصنف فلا ينبغى الاشكال فى عموم موضوعها لكل ما يتطرق فيه الضمان و لو كان ايقاعا مثل الجعالة ، و التملك فى باب اللقطة او كان حكما كالاخذ بالشفعة . . . « 1 » ج : نكته سوّم در ارتباط با كلمهء « كلّ عقد » بعدا خواهد آمد . [ 2 - كلمهء ضمان و دو احتمال ] 2 - كلمهء ضمان : اين كلمه چهار بار در دو قاعدهء مذكور تكرار شده ، و در اينكه مراد از آن چيست ؟ مرحوم شيخ دو احتمال ذكر مىكنند ، [ البته احتمالات ديگرى هم در حواشى آمده « 2 » ] [ احتمال اول الف : رأى شيخ انصارى ] الف : عقيدهء خود ايشان همان است كه در اوّل مسئله عنوان شد ، و فرمودند : « و امّا الضمان بمعنى كون تلفه عليه » و در اينجا به بيان ديگر مىفرمايند : ضمانت نوعى تعهّد مالى [ در قبال كفالت ] است و عبارتست از اينكه : درك و خصارت و غرامت مال مضمون و به‌عهده گرفته شده در مال اصلى ضامن است . و ضمان يعنى تدارك اين خسارت از مال اصلى ضامن ، يعنى اگر مال مضمون تلف شد ، بايد ضامن از مال اصلى خود [ در قبال احتمال بعدى است ] آن را جبران كند ، و براين اساس ، نقص و كمبودى در مال اصلى ضامن پديد مىآيد . [ و در ضمان مصطلح و رائج هم كه فردى نزد حاكم شرع از كسى ضمانت مىكند . مطلب همين است كه اگر مضمون له از عهده برنيامد ، ضامن بايد از جيب خود مال را بپردازد . ] [ دليل اين احتمال : انّ العرف لا يفهمون من كون الشىء الخارجى على شخص الّا كون ما يتدارك به عليه . ]

--> ( 1 ) هداية الطالب ، ص 207 . ( 2 ) هداية الطالب ، ص 205 .